Tekstil Diyarı


Tekstil Diyarı

Tekstil ve hazır giyim sektörü ülkemizin geleneksel sanayi kollarından olup, ihracatta gösterdiği başarı ile sanayide önde gelen vazgeçilemez sektörlerden biridir. Türkiye tekstil ve hazır giyim sektörü halen en fazla dış ticaret fazlası veren sektördür. Buna ek olarak oluşturduğu istihdam ile işsizliğin azalmasına ve toplumun refahına çok ciddi düzeyde katkıları mevcuttur. İmalat sanayinde istihdamın yüzde 30’u tekstil sektöründe gerçekleşmektedir.

Tekstil ve hazır giyim sektöründe yaklaşık 30 milyar dolarlık üretim değerinin 20 milyar dolarlık bölümü ihraç edilmektedir. Türk tekstil ve hazır giyim sektörü dünyanın 6. büyük hazır giyim ihracatçısı konumundadır. AB ülkelerine tekstil ve hazır giyim ihracatında ise ülkemiz Çin'in ardından 2. sırada yer almaktadır. Bugün tekstil ve hazır giyim sektörü, üretim ve istihdamdaki büyük ağırlığıyla ülkemiz ekonomisinin lokomotif sektörlerinden birisi konumundadır.

Türkiye tekstil sektörünün ana dalları arasında olan kumaş sanayii, dünya krizlerine rağmen ayakta durmayı ve büyümeyi başarmış bir sektördür. Dünya dokuma kumaş ihracatında %3.5 pay alarak 6. sırada yer alan Türkiye, örme kumaş alanında ise %5.5 pay ile 4. sırada bulunmaktadır. Sektörde kumaş üretiminin yaklaşık %35'i ihracata kanalize edilmektedir. ITHIB (İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği) verilerine göre, Türkiye kumaş sektörü, 2014'te 2.9 milyar dolar dokuma kumaş ve 1.7 milyar dolar örme kumaş olmak üzere 4.6 milyar dolarlık ihracat yapmıştır. 2014'te dokuma kumaşta %2.4'lük, örme kumaşta ise 0.7'lik bir ihracat artısı yaşanmıştır. 2014 yılında Türkiye, İtalya’ya örme kumaş ihracatını artırarak, Rusya krizi nedeniyle pazarın yasadığı sıkıntıyı bir nebze de olsa telafi etmiştir. Bu doğrultuda Portekiz, Danimarka, Çin, Brezilya, Meksika, Iran, Suriye, Cezayir, Ürdün ve Nijerya gibi ülkeler, pazar payının artırılması gereken ülkeler olarak öne çıkmaktadır.

Toplam tekstil ürünlerinde geçtiğimiz yıllarda pazarın %8,6 gelişmesi ve potansiyelinin olması sektörde daha kaliteli ve hızlı sevk edilen malzemelere ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Müşterileri oluşturan ihracatçı tekstil terbiyesi sektöründeki firmalar için sektörün en önemli sorunları arasında alt sektörler arasında koordinasyon ve işbirliğinin yeterli şekilde sağlanamaması gelmektedir. Uzun vadede pazar kaybının yaşanmaması için, nihai tüketicinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalite, fiyat politikası ve ürün çeşitliliğinin öne çıkması gerekmektedir.

Sektördeki iki büyük maliyet kalemi hammadde ve işgücüdür. Sektör batı illerinde yoğunlaşmakta, ancak son dönemlerde geliştirilen program ve çalışmalarla Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgeleri’nde geliştirilmesi planlanmaktadır. Bu şekilde işgücü maliyetleri ile rekabet edilmesi öngörülmektedir.

Diyarbakır, Türkiye’de en çok pamuk üreten iller arasında Urfa ve Aydın’dan sonra 3. Sırada yer almaktadır. 2008 yılı verilerine göre Diyarbakır 47.56 bin ha ekim alanı ile Türkiye pamuk üretim alanının % 11,83’ünü oluşturmaktadır (Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi Verileri). GAP projesinin gerçekleşmesi ile Şanlıurfa ve Diyarbakır illerinde sulanabilir tarım alanlarının artması, pamuk üretimi ve pamuğa dayalı sanayinin gelişmesini sağlaması beklenmektedir.

Nisan 2012’de Ekonomi Bakanlığı tarafından açıklanan Yeni Teşvik Sistemi ile Bölgesel Teşvik Uygulamaları kapsamında Diyarbakır 6. Bölgede yer almaktadır. Özellikle emek yoğun sektörlerin gelişimini desteklemek amacıyla asgari ücret üzerinden gelir vergisi stopajı, Siogrta Primi İşveren ve işçi paylarının 10 yıl süre ile desteklenmesi öngörülmektedir. Bu şekilde 6.bölge, işgücü maliyeti açısından ülkemizin en avantajlı bölgesi haline gelmektedir.

KOSGEB Diyarbakır İli Tarım, Sanayi, Hizmet Sektörlerinin Uluslararası Rekabetçilik ve Makro Düzey Kümelenme Analizi raporuna göre ilin tekstil ve hazır giyim sektörü açısından büyük bir potansiyeli bulunmaktadır. Mevcut durumda hazır giyim sektörü ile ilgili bir yapılanma bulunmaktadır. İç piyasa ve ulusal pazara üretim yapılmakta olan sektörün kümelenme çalışması ile operasyonel niteliğinin değerlendirilmesi, sektörel yapılanmanın sağlanması ile kısa vadede hızla bir büyümenin gelişebileceği ve kent ekonomisinin gelişimine büyük bir ivme kazandırabileceği belirtilmiştir.

Ayrıca Karacadağ Kalkınma Ajansı bünyesinde 2011 ve 2012 destekleri kapsamında emek yoğun sektörler, tekstil sektörüne öncelik verilmiş, firmaların üretim, ihratcat ve istihdam kapasitelerinin geliştirilmesi için desteklenmesi sağlanmıştır.

Diyarbakır İli Tekstil Kümelenme Analiz Raporu (2012, GÜNSİAD, Karacadağ Kalkınma Ajansı destekli) kapsamında ilde tekstil sektörünün mevcut durumu incelenmiştir. Diyarbakır ilinde 109 konfeksiyon firması bulunmaktadır. Ayrıca sektörde kayıtdışılık yoğun olup, merdiven altı olarak tanımlanan yaklaşık 200 işletmenin var olduğu görülmektedir. Firmaların %21’inin etek-bluz-Pantolon-Gömlek üretimi, %19’unun bayan ve çocuk giyim üretimi, %19’unun ev tekstili, %12 sinin penye alt-üst grup üretimi, kalan kısmın gelinlik, iş elbiseleri, kot, nakış, yöresel kıyafet vb. Üretimi yaptığı görülmektedir.Görüşme yapılan 109 şahıs ve limited firma, 16 kayıtdışı firma toplam 124 firma bünyesinde toplam 2.636 kişinin çalıştığı görülmektedir. Çalışanların 1712’si kadın, 924’ü erkeklerden oluşmaktadır. Analizi yapılan firmaların %68’i bir yıl içinde personel sayılarında artış görüleceğini belirtmişlerdir. Sektördeki ortalama kapasite kullanım oranı %72,80 olarak tespit edilmiştir. Analiz sonucunda Diyarbakır tekstil sektöründeki firmaların % 80’inin 500.000 Tl altında ciro yapan orta ölçekli KOBİ sınıfında olduğu söylenebilir. Analiz yapılan firmaların %49,19’u işgücü sirkülasyonunun sektörün önemli sorunlarından biri olduğunu belirtmişlerdir. Firmaların %56,45’i ilde sektörün gelişimi için kalifiye eleman ihtiyacının karşılanması gerektiğini belirtmişlerdir.

Karacadağ Kalkınma Ajansı desteği ile uygulanan proje kapsamında sektörün kümelenme yol haritası oluşturulmuştur. Hali hazırda derneğimizin öncülüğünde yerel kurumlar, sivil toplum kuruluşları ve firmaların katıldığı bir küme komitesi oluşturulmuştur. Bu projenin devamı niteliğinde DTSO bünyesinde İtalya Prato Ticaret Odası ile tekstil kümelenme projesi yürütülmektedir. AB – Türkiye Odalar Forumu kapsamında desteklenen proje kapsamında ildeki tekstil üreticilerinin pazarlama ve markalaşma süreçlerinin desteklenmesi, sektörün gelişimine katkı da bulunulması amaçlanmaktadır.

Sektördeki firmalar çoğunlukla piyasadaki modelleri takip etmekte, modelini çıkartarak üretimini gerçekleştirmektedir. Bir kaç firma büyük markalara fason üretimi yapmakta, aynı şekilde 4-5 firma yurt dışı ihracat potansiyeline sahip kendi markası ile üretim yapan firmalardır. Sektör yoğunluklu olarak iç piyasa ve ulusal pazara yönelik ürün üretmektedir.

Günümüz itibariyle sektörün bölgede ilerleme kaydeden ve yatırım çeken bir olduğu realitesi üzerinden 2012 yılından beri yürütülen Diyarbakır'da Teksilkent (Tekstil İhtisas Organize Sanayi Bölgesi) kurulumu çabaları son aşamasına girmiş bulunmaktadır.

2011 yılından beri GÜNTİAD (Güneydoğu Tekstil Sanayi Ve İş Adamları Derneği)’ın Diyarbakır’da tekstil üretimi yapan firmaların ve sektörel alanda bölgeye yatırım yapmak isteyen işletmelerin taleplerinin karşılanması amacıyla yürüttüğü çalışmalar sonucunda;

Şimdiye dek Tekstilkent için yaklaşık olarak 1500 dönümlük bir alan tespit edilip, bu alanın vasıf değişikliği ve hazine adına tescil işlemleri tamamlandı. Yer seçimiyle ilgili Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına başvurular yapıldı. Özellikle imar ile ilgili çalışmalarda 1/5 Binlik ve 1/ binlik planlar hazırlanıp tamamlandı. Gerekli parselasyon çalışmaları da yapılmaktadır. Bölgenin ÇET raporunun hazırlanmasıyla ilgili süreç başlatılmış ve gerekli onaylar alınmıştır. Yer seçimiyle ilgili Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından seçilen ekip bölgemize gelmiş ve  çalışmalarına bitirmiş, yakın dönemde müteşebbis heyetin onayı ile 1500 dönümlük alan üzerinde Tekstil İhtisas Organize Sanayi Bölgesinin kuruluşu gerçekleştirilerek, tekstil firmalarının yer talebi karşılanacak ve bu alanda fabrika inşaatları başlayacaktır. 2017 yılının ortalarında bu durumun somut ürüne dönüşmesi öngörülmektedir.

GÜNTİAD (Güneydoğu Tekstil Sanayi Ve İş Adamları Derneği) bünyesinde şimdiye dek alınan ön talepler doğrultusunda, Tekstil İhsas OSB’nin yaklaşık % 70’i ilk 2 yıl içerisinde bitirilecektir. Tam faaliyete geçecek Tekstil OSB alanında yaklaşık 7500 kişinin istihdam edilebileceği öngörülmektedir.

Tekstil ihtisas OSB ile yeni istihdam alanı yaratmak, kayıtdışı istihdam ve üretimi önlemek, iş gücü maliyetlerini azaltmak gibi yararlar yanında, bölgenin ve D.Bakır’ın ekonomik büyümesine katkı sağlanacaktır…